Zeka Türleri Nelerdir ?

“Her öğrencinin kolaylıkla öğrenebildiği bir yol mutlaka vardır ve yine her öğrencinin yetenekli olduğu bir beceri alanı vardır. Önemli olan eğitimcilerin ve ailelerin çocuklarının ilgi ve yetenek alanlarını dikkatle gözlemleyerek, onları kendilerini güçlü hissettikleri alanlara yönlendirmeleri ve bu şekilde öğrenme süreçlerine yardımcı olabilmeleridir.”

Bilim 17.03.2020, 19:20 17.03.2020, 20:03 Berkay S.
Zeka Türleri Nelerdir ?
Bilişsel gelişim ve zekâ birbirini destekleyen iki kavramdır. Bilişsel gelişim arttıkça zekâ gelişecek, zekânın düzeyi ise yeni bilişsel gelişimlere yön verecektir. Bilişsel etkinlik arttırıldıkça zekâ bundan olumlu yönde etkilenecektir.

Çocuklar ne kadar çok uyarıcıyla karşı karşıya kalırsa bu onların yeni bilişsel şemalar oluşturmasını sağlayacak böylelikle de zekâ gelişimi desteklenmiş olacaktır.

Fakat çocukların aynı yaş düzeyinde aynı gelişim seviyesinde olmaları beklenmemelidir. Bireysel farklılıkları oluşturan genetik faktörler, aile, sosyoekonomik durum, beslenme vb. nedenlerle her çocuktaki gelişim ayrı ayrı incelenmeli, aynı yaş düzeyindeki çocuklar birbiriyle gelişimsel olarak kıyaslanmamalıdır. Örneğin bazı çocuklar yaşıtlarından daha erken konuşmaya başlamakta bazıları daha erken yürümekte veya matematiksel mantıksal işlemlerde yaşıtlarından daha ileri seviyede olmaktadır. Tüm bunlar kalıp davranışlar olarak görülmemeli ve her bireyden aynı performans beklenmemelidir.

Çocuklardaki matematiksel, mantıksal, işlemsel ilerlemeler bu kavramların düzeysel değişiklikleri bizi zekâ kavramına götürür.

Zekânın Tanımları

Zekâ insan beyninin karmaşık çalışmalarını ortaya koyan bilinçli davranış örüntüleridir. Zihinsel fonksiyonlarımızın yürütücü mekanizması, bilinçli davranış ürünü olarak da tanımlanabilir. Zekâ denilince çabuk öğrenme, kolay kavrama, yaratıcılık, mantıksal çıkarımlar yapabilme, bilgileri ilişkilendirebilme gibi kavramlar karşımıza çıkmaktadır.

Binet için zekâ iyi akıl yürütme, iyi hüküm verme, kendini aşma kapasitesi iken Welshler’e göre bireyin amaçlı davranma, mantıklı düşünme ve çevresiyle ilişkilerinde etkili olma kapasitesinin tümü, Thorndike için ise zekâ birçok düşüncesel yeteneğin karışımıdır. Piaget ise zekâyı çevreye uyum sağlayabilme yeteneği olarak tanımlamıştır.
 
Zekâyı Belirleyen Faktörler

Bilim çevreleri her ne kadar zekânın kalıtsal mı çevresel mi olduğu konusundaki tartışmasını devam ettirmekte ise de günümüzde zekânın kalıtım ve çevrenin ortaklığında belirlendiği kabul görmektedir.

Kalıtım, zekânın doğuştan gelen bir özellik olduğunu ve genetik faktörler tarafından belirlendiğini öne sürer. Gerçekten de kalıtım 
zekânın şekillenmesinde önemli bir paya sahiptir. Çocuk anne ve babanın zekâ potansiyeline benzer bir potansiyelle dünyaya gelir. Her ne kadar kalıtım önemli bir paya sahip olsa da tek başına yeterli değildir.

Çevre, çocuk doğuştan getirdiği potansiyeli açığa çıkaracak ve zenginleştirecek ortamlara ihtiyaç duyar. Ne kadar zengin uyarıcılara maruz kalırsa bu zekâ gelişimini destekleyecektir. Zekânın çevresel etkilerle artı eksi 10-15 puan fark edebileceği öne sürülmektedir. Özellikle zekâ gelişiminin hızlı olduğu ilk çocukluk döneminde çocuğun zengin uyarıcılarla muhatap olması çok önemlidir.

Birçok araştırma çocukluk döneminde anne babanın ilgisinin ve çocuğun maruz kaldığı olumlu uyaranların zekâ gelişimine olumlu etkilerinden söz etmektedir.

Zekânın %75’lik kısmı çocukluk yıllarında gelişirken zekâ gelişim hızı ilerleyen yaşlarda azalmakta hatta ileriki yaşlarda gerilemeye başlamaktadır.

Araştırma sonuçları sorumlu ve ilgili anne babaların çocuklarının daha zeki olduğunu, ilk doğan çocukların ailede görmüş oldukları yoğun ilgiden dolayı zekâ gelişim düzeylerinin arttığını ortaya koymuştur. Farklı çevresel koşullarda bulunan tek yumurta ikizlerinin zekâlarının da farklılık gösterdiği savunulmaktadır.

Toplumdaki zekâ dağılımına göz atılacak olursa insanların sahip olduğu zekâ düzeylerinin ortalama 100 olmak üzere 90 ve 110 arasında değiştiği görülmektedir. Zekâ düzeylerinin çan eğrisine uygun dağılım gösterdiği gözlenmekte ve bireylerin %50’sinin normal zekâya sahip olduğu görülmektedir.

Zekâ Türleri
 
1) Sözel zekâ: Bu zekâya sahip çocuklarda dili etkili kullanma, okuma yazma, başkalarıyla konuşma yeteneği görülür. Dinleyerek öğrenirler, kelimeleri başarılı şekilde kullanırlar. İyi yazarlar, iyi anlatırlar, kelime oyunlarından ve kitap okumaktan zevk alırlar. Dil öğrenme kapasiteleri yüksektir.

2) Matematiksel-mantıksal zekâ: Sayıları kullanma, sonuç çıkarma yetenekleri yüksektir. Neden-sonuç ilişkileri kurmakta ve problem çözümlerinde başarılıdırlar. Eleştirel düşünme ve muhakeme yetenekleri gelişmiştir. Soyut şeylerden hoşlanırlar, tümevarım ve tümdengelim mantıklarını etkili biçimde kullanırlar. Neden ve nasıl sorularını çok sorarlar, sorgulama yapmayı önemserler.

3) Müziksel-ritmik zekâ: İşiterek öğrenirler. Seslere karşı hassastırlar. Şarkı söyleme, şarkı yapma, beste yapma konularında başarılıdırlar. Müziksel örüntüleri kolaylıkla kavrarlar. Sürekli şarkı mırıldanır, müziği hayatın her noktasına yayarlar.

4) Görsel-uzamsal zekâ: Görerek ve gözlemleyerek öğrenirler. Hayal güçleri gelişmiştir. Görsel destekleyicilerden, video, resim, fotoğraf gibi şeylerden hoşlanırlar. Grafik, harita, şekil yorumlama yetenekleri gelişmiştir. İmgeler ve canlandırmalar kullanırlar.

5) Bedensel-kinestetik zekâ: Duygularını vücutları aracılığıyla aktarma yetenekleri gelişmiştir. Fiziksel aktivitelerden hoşlanırlar. Sürekli hareket etmek isterler. Çevresini hareket ederek, dokunarak inceler. Zihin vücut koordinasyonları güçlüdür. Oturdukları yerde dâhi elleri kolları duramaz.

6) Kişiler arası-sosyal zekâ: Diğer bireylerdeki ruh halini, duygu ve düşünceleri kolaylıkla fark ederler. Çabuk arkadaş edinirler, başkalarıyla vakit geçirmekten hoşlanırlar. Empati yetenekleri gelişmiştir. Grup çalışmalarında başarılıdır. Grup içinde lider pozisyondadır, organizasyon yetenekleri gelişmiştir.

7) Kişisel-içsel zekâ: içe dönük ve düşüncelidir. Yalnızlıktan hoşlanırlar. Bireysel çalışmayı tercih ederler. Kendileri hakkında doğru algıları vardır. Hayalcidirler. Düşünme yetenekleri gelişmiştir. Güçlü ve zayıf yanlarını bilirler. Kişisel hedefler koyabilirler.

8) Doğacı-varoluşçu zekâ: Doğaya karşı duyarlıdır. Açık havada çalışmaktan hoşlanırlar. Doğa yürüyüşlerini severler. Canlılara, bitkilere ilgi duyarlar. Seyahat etmeyi ve belgesel izlemeyi severler.
Yorumlar (0)
9
açık
Günün Anketi Tümü
Kaç Yaşındasınız ?
Kaç Yaşındasınız ?
Namaz Vakti 22 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:16
Öğle 13:21
İkindi 15:52
Akşam 18:15
Yatsı 19:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Getafe 18 23
11. Celta de Vigo 19 23
12. Levante 18 22
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Eibar 19 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12