Alevi kimdir? Alevilik nedir?

Hazreti Ali'ye bağlı olan ve onun tarafını tutan İslam dininin tarikatlarından birine verilen isimdir. Bu tarikatın mensuplarına da 'Aleviler' denilir..

Dini Bilgiler 10.06.2020, 23:14 19.06.2020, 19:07 Cansel
Alevi kimdir? Alevilik nedir?

ALEVİLİĞİN ETKİLENDİĞİ EKOLLER VE GELİŞİMİ

Aleviler, siyâseten İslamiyet'in İmâmiye-i İsnâ‘aşer'îyye / Onikicilik fıkhî mezhebinden olan Aleviler, itikaden Horasan Melametîliği'nden köken alan Hoca Ahmed Yesevî'in kurduğu Sünniliğin Tasavvufî–Yeseviyye Tarikatı ile Fatımiler Halifeliği devrinde Orta Asya ve Türkistan'da çok önemli faaliyetlerde bulunan Nâsır Hüsrev'in kurucusu olduğu Pamir Aleviliği'nin de altyapısını oluşturan Şiiliğin Batıni–İsmâilîyye fıkhî mezhebinin tesirleriyle gelişimini tamamlayarak ortaya çıkan Tasavvufî-Bâtın'îyye itikadi mezhebi mensûplarıdır. Alevilik içerisinde Kızılbaş, Dazalak, Kalender'îyye, Bedr'îyye, Bektaş'îyye, Câm'îyye, Şems'îyye, Edhem'îyye gibi farklı birçok kola ayrılır.

13. asırda Babâîlik'ten ve 14. asrın sonlarından itibaren de yoğun olarak Hurûfîlik'ten etkilenen Anadolu kaynaklı Bektaşilik kolu bunların içlerinde en meşhur olanıdır. 14. ve 15. asırlarda Fadlullah Ester-Âbâdî tarafından Şiilikten ayrılarak zuhur eden Hurûfîlik tesirleri altında kendisini yeniden yapılandırmış olan Bektaşilik, Aleviliğin içinde yer aldığı varsayılan bir kanat olması itibâriyle Anadolu Aleviliği'nin tamamını tanımlamamaktadır.

BEKTAŞİLİKTE DÖRT KAPI VE KIRK MAKAM

Dört Kapı Kırk Makam şeklindeki kâmil insan olma ilkelerini Hacı Bektaş-ı Velî'nin tespit ettiğine inanılır. Hacı Bektaş, "Kul Tanrı'ya kırk makâmda erer, ulaşır, dost olur" demiştir.  Aleviler kendi içlerinde bir çeşit hiyerarşi oluşturmuştur. Örneğin yola gönül vermiş olana tâlip denir. Kişi, yolun kurallarını yerine getirip bilgi düzeyini arttırdıkça yükselir. Alevilikte yol denen deyimin temelini Dört Kapı Kırk Makam anlayışı oluşturmaktadır.

Dört Kapı ve Mertebeleri 

-Şeriat (Bel Kapısı / Mü'minlik Mertebesi), 

-Tarikat Kapısı (Yol Kapısı / Zâhidlik Mertebesi), 

-Marifet Kapısı (İl Kapısı / Âriflik Mertebesi), 

-Hakikat Kapısıdır. (Gök Aman – Yer Ana / Mûhiplik Mertebesi)

Şeriat kapısının on mertebesiyse; iman etmek, ilim öğrenmek, ibadet etmek, haramdan uzaklaşmak, ailesine faydalı olmak, çevreye zarar vermemek, peygamberin emirlerine uymak, şefkâtli olmak, temiz olmak ve yaramaz işlerden sakınmaktır.

Tarikat Kapısının on mertebesiyse; tövbe etmek, mürşidin öğütlerine uymak,temiz giyinmek, iyilik yolunda savaşmak,hizmet etmeyi sevmek, haksızlıktan korkmak, ümitsizliğe düşmemek, ibret almak, nîmet dağıtmak, özünü fakir görmek. 

Marifet Kapısının on mertebiyse; edepli olmak, bencillik, kin ve garezden uzak olmak, perhizkârlık, sabır ve kanaât, hâya, cömertlik, ilim, hoşgörü, özünü bilmek, ariflik.

Hakikat Kapısının on mertebesiyse; Alçakgönüllü olmak, kimsenin ayıbını görmemek, yapabileceğin hiçbir iyiliği esirgememek, Allah'ın her yarattığını sevmek, tüm insanları bir görmek, birliğe yönelmek ve yöneltmek, gerçeği gizlememek, manayı bilmek, Tanrısal sırrı öğrenmek, Tanrısal varlığa ulaşmak.

ALEVİLİKTE İBADET

Aleviler, ibadetlerini Ehl-i Sünnet Müslümanlar gibi camilerde değil, 'Cem evi'nde yaparlar. Ehl-i Sünnet'ten farklı olarak Ramazan ayında tuttukları oruç haricinde Kadir Gecesi 'ni bağlayan günlerde üç gün ve Muharrem ayında ise 12 gün oruç tutarlar. Muharremden sonra da üç gün Hızır Orucu tutarlar. Muharrem orucundan evvel üç gün Masumu Paklar orucunu tutarlar.

Cem toplu halde ettikleri ibadetin adıdır. Kavram olarak Cem Arapça bir kelime olup toplanma, birikme, bir araya gelme manasına gelmektedir. Alevilerde Cem' de bulunan bir kişi başka bir kişiye dargınsa, bu iki kişinin dargınlıkları giderilmeden, barışmaları sağlanmadan Cem' e başlanmaz. Alevilerin toplu anlamda temel ibadeti olan Cem, bir din adamı konumunda olan 'Dede'nin gözetiminde ve önderliğinde yerine getirilir.

Yorumlar (0)
3
hafif kar yağışlı
Günün Anketi Tümü
Kaç Yaşındasınız ?
Kaç Yaşındasınız ?
Namaz Vakti 16 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:46
Akşam 18:08
Yatsı 19:33
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 17 35
2. Fenerbahçe 17 35
3. Galatasaray 17 33
4. Gaziantep FK 17 31
5. Alanyaspor 18 30
6. Hatayspor 17 28
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 17 26
9. Antalyaspor 18 24
10. Konyaspor 17 22
11. Sivasspor 17 22
12. Başakşehir 17 22
13. Kasımpaşa 17 22
14. Malatyaspor 17 21
15. Rizespor 17 21
16. Göztepe 17 19
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 17 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 17 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 17 36
2. Liverpool 17 33
3. Man City 16 32
4. Leicester City 17 32
5. Everton 17 32
6. Tottenham 17 30
7. Southampton 17 29
8. Aston Villa 15 26
9. Chelsea 17 26
10. West Ham 17 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 17 23
13. Crystal Palace 18 23
14. Wolverhampton 18 22
15. Newcastle 17 19
16. Burnley 16 16
17. Brighton 18 14
18. Fulham 16 12
19. West Bromwich 17 8
20. Sheffield United 18 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12